Planety układu słonecznego

Wenus

spowita grubą warstwą chmur, świat wysokich temperatur i potężnych wulkanów

Strona główna

1.Merkury 2.Wenus 4.Mars 6.Saturn

Wenus jest drugą planetą według oddalenia od Słońca. Starożytni Rzymianie utożsamiali ją z grecką boginią miłości, Afrodytą. Po Słońcu i Księżycu jest trzecim pod względem jasności obiektem na niebie, a ponieważ może być widoczna jedynie wieczorem lub nad ranem (gdyż jej odległość kątowa od Słońca nigdy nie przewyższa 48o), często bywa określana mianem Gwiazdy Wieczornej (starożytni Grecy nazywali ją gwiazdą Fosforos, identyfikowaną z Hesperosem; Rzymianie zaś określali Luciferem) i Gwiazdy Porannej lub Jutrzenki. Wenus - podobnie jak Merkury - jest planetą wewnętrzną względem Ziemi, czasem możemy więc zobaczyć jej przejście przed tarczą Słońca. Zjawisko to jest znacznie rzadsze niż przejście Merkurego przed tarczą Słońca; ostatnie miało miejsce 8 czerwca 2004. Wenus okrąża Słońce po prawie kołowej orbicie (wśród orbit planetarnych najbardziej zbliżonej do okręgu; jej mimośród jest równy zaledwie 0,007) w średniej odległości 0,72 j.a. i z okresem 0,615 roku. Średnia prędkość jej ruchu orbitalnego wynosi 35 km/s. Wenus jest planetą, która zbliża się do Ziemi na najmniejszą odległość. Wzajemne oddalenie między tymi dwoma ciałami niebieskimi zmienia się w granicach 40-259 milionów km. Duże różnice odległości, z jakiej z Ziemi widać Wenus, są przyczyną zmian jej rozmiarów kątowych na niebie, odpowiednio, od 64" do 10" (dla porównania: średnica kątowa Księżyca w pełni wynosi około 1800"). Patrząc na Wenus przez lunetę, widzimy tylko tę część jej globu, która jest oświetlona przez Słońce, a więc Wenus - podobnie jak Księżyc - wykazuje fazy. Gdy jest najbliżej Ziemi, czyli gdy znajduje się między Ziemią i Słońcem, możemy dostrzec jej wąski sierp. Jest najjaśniejsza na niebie, oczywiście nie licząc Słońca i Księżyca. Zwana jest siostrzaną planetą Ziemi. Obie planety prawie się nie różnią wielkością. Wenus jest tylko troszeczkę mniejsza i lżejsza. Astronauci na powierzchni Wenus ważyliby niemal tyle samo, co na Ziemi. Powierzchnię planety stale spowijają gęste chmury. Wzrokiem nie można ich przeszyć. Na Ziemi sądzono niegdyś, że pod nimi może kryć się łagodny klimat, roślinność. Immanuel Kant, słynny filozof, wyobrażał sobie, że Wenus zamieszkuje rasa kochliwych niby-ludzi. Tymczasem rzeczywistość rozczarowała. Atmosfera Wenus jest dużo gęstsza niż Ziemi. Ciśnienie jest mordercze, prawie sto razy większe niż na Ziemi (takie jak na głębokości kilometra pod powierzchnią ziemskich oceanów). Pierwsze lądujące na Wenus sondy (radzieckie Wenery z początku lat 70.) były zgniatane jak puszki po coca-coli. Powietrze zawiera głównie dwutlenek węgla, gaz cieplarniany. Z tego też powodu temperatura przy powierzchni sięga 500 st. Celsjusza. W takiej temperaturze topi się ołów. Woda, która pewnie kiedyś była na Wenus, do dziś już dawno wyparowała, a wokół rozciąga się kamienna pustynia, wielkie połacie zalane bazaltową lawą. Grozy dopełniają gęste chmury trujących i żrących gazów (kwasu solnego i siarkowego), huraganowe wiatry i kwaśne deszcze, duszący smród siarki. Z powodu chmur i gęstego powietrza do powierzchni dociera skąpa ilość słonecznego światła. Widoczność na powierzchni w najlepszym razie ma zasięg kilkuset metrów, jak w gęstej mgle lub o zmroku na Ziemi. Wszystko skąpane jest w ciemnoczerwonej poświacie.

Po raz pierwszy ziemska sonda dotarła do Wenus w 1962 roku. Był to Mariner 2. Potem planetę odwiedziło ponad 20 sond kosmicznych. Szczególnie upodobali ją sobie Rosjanie. Sonda Wenera 7 była pierwszym w historii statkiem kosmicznym, który wylądował na innej planecie. Pięć lat temu amerykańska sonda Magellan przeniknęła przez wenusjańskie chmury promieniem radaru i wykonała bardzo dokładną mapę jej powierzchni. O nowych misjach na razie nie słychać.

Z powodu zasłaniających powierzchnię chmur aż do 1964 r. astronomowie nie mogli ustalić, jak szybko planeta obraca się wokół własnej osi. Badania wykonywane różnymi metodami dawały wyniki od 22 godzin do 225 dób ziemskich. Dopiero wtedy, kiedy przez chmury przeniknęły fale radiowe potężnego radioteleskopu w Arecibo na Puerto Rico, ustalono, że Wenus obraca się raz na 243,2 doby ziemskie. Wenus jest najwolniej obracającą się planetą Układu Słonecznego. Co więcej, obraca się w przeciwnym kierunku niż Ziemia (tzn. Słońce tam wschodzi na zachodzie). Podobnie obraca się tylko Uran.